Cao tốc Bắc – Nam: Tiền đâu để làm?

Thủ tướng vừa chấp nhận phương án 1 xây đắp cao tốc Bắc – Nam theo yêu cầu của Bộ trưởng GTVT. Theo đó siêu dự án này sẽ được đầu tư theo 2 thời đoạn.

Giai đoạn 1 từ nay tới 2025 được chia thành 2 phân kỳ. Cụ thể, từ năm 2017-2020 sẽ đầu tư khoảng 713km và chia thành 8 dự án gồm các đoạn: Mai Sơn (Ninh Bình) – Bãi Vọt (Hà Tĩnh) và đoạn Nha Trang (Khánh Hòa) – Dầu Giây (Đồng Nai) theo cách thức đối tác công – tư (PPP), loại giao kèo BOT;

Nâng diện tích 2 dự án nhân tố đoạn Cao Bồ (Nam Định) – Mai Sơn (Ninh Bình) và đoạn La Sơn (Thừa Thiên – Huế) – Túy Loan (Đà Nẵng) từ 2 làn xe lên thành 4 làn xe; đoạn Cam Lộ (Quảng Trị) – La Sơn (Thừa Thiên – Huế) thực hành theo cách thức đầu tư công.

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) chia thành 20 dự án nhân tố giao cho các địa phương thực hành.

Đầu tư cao tốc Bắc-Nam cần nguồn vốn lớn

Đầu tư cao tốc Bắc-Nam cần nguồn vốn lớn

Tổng mức đầu tư thời đoạn 1 khoảng 130.216 tỷ đồng, trong đó phần vốn Nhà nước hỗ trợ đã được Thủ tướng đồng ý sử dụng 55.000 tỷ đồng vốn trái phiếu Chính phủ; phần vốn nhà đầu tư (vốn chủ chiếm hữu và vốn vay) khoảng 63.716 tỷ đồng.

Từ 2021-2025 đầu tư mới 659km để nối thông tuyến cao tốc Bắc – Nam theo cách thức PPP, loại giao kèo BOT.

Giai đoạn 2 từ sau năm 2025 sẽ thực hành mở mang tuyến cao tốc Bắc – Nam theo diện tích ăn nhập với quy hoạch được duyệt; căn cứ vào nhu cầu chuyển vận sẽ quyết định chi tiết thời điểm đầu tư, phương án đầu tư và nguồn vốn.

Cần cơ giễu cợt đặc thù huy động vốn

Ông Nguyễn Viết Huy, Phó vụ trưởng Vụ Đối tác công tư (PPP – Bộ GTVT) cho biết, riêng thời đoạn 1, khoản 55.000 tỷ đồng được sắp xếp từ ngân sách sẽ dành 13.000 tỷ cho công việc GPMB, số còn lại sẽ được sử dụng hỗ trợ dự án.

Ngoài ra, sẽ phải vay hơn 63.000 tỷ duyệt việc huy động từ các nhà băng trong nước và nước ngoài tùy theo cơ giễu cợt.

Theo quy định với dự án BOT, nhà đầu tư phải bỏ ra ít ra 15% tổng số vốn của dự án. Tuy nhiên, thây mặt một nhà đầu tư công nhận, với mức 15% của dự án có mức đầu tư lớn như cao tốc Bắc – Nam thì rất khó có nhà đầu tư trong nước đủ tiền tham dự tại thời điểm này, nhất là sau khi đầu tư vào các tuyến đường QL1 và các dự án BOT, các nhà đầu tư trong nước gần như đã “kiệt sức”.

Trong khi, để vay nhà băng trong nước với tỷ trọng 85% ngày nay gần như là chẳng thể. Bởi, theo Bộ GTVT, hiện thời các nhà băng trong nước cốt yếu vay ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn. Trong khi, Ngân hàng Nhà nước quy định tỷ trọng tối đa dùng vốn ngắn hạn cho vay ngắn hạn vào bốn tuần 12/2016 là 60%, giảm dần xuống 40% vào năm 2018.

Ông Nguyễn Việt Huy cho hay, Chính phủ đang phê chuẩn cơ giễu cợt đặc thù dựa trên yêu cầu của Bộ GTVT, trong đó có việc nghiên cứu cho nới rộng nâng tỷ trọng huy động vốn vay ngắn hạn cho vay trung hạn và dài hạn đối với dự án cao tốc Bắc – Nam (vòng đời thu chi phí cao tốc khoảng 24 năm).

Đối với việc kêu gọi nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài, Bộ GTVT nêu rõ, qua tham vấn các nhà đầu tư tiềm năng và các công ty tài chính quốc tế, tất cả các ý kiến đều nêu quan ngại: Quy định luật pháp của VN đổi thay nhiều, mức tín nhiệm nhà nước chưa cao, GPMB tinh vi, không kiểm soát được giá thành, tiến độ.

Trong trường hợp kêu gọi được nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước, dự án cao tốc Bắc – Nam sẽ công ty đấu thầu rộng rãi trong và ngoài nước, không thực hành cơ giễu cợt chỉ định thầu.

Nhà nước cần hỗ trợ 40-60%

Ông Nguyễn Quang Toản, Trưởng bộ môn cầu đường (ĐH GTVT) cho rằng, đầu tư đường cao tốc để thu chi phí hoàn vốn tùy vào từng dự án, Nhà nước phải cấp cho nhà đầu từ 40-60% vốn thì nhà đầu tư mới có thể làm được.

“Nguồn vốn cấp của Nhà nước phải rõ ràng thì dự án mới khả thi, còn nếu không nhà đầu tư sẽ rất gian khổ và việc rời bỏ dự án là chuyện bình thường”, ông Toản nói.

Đồng ý kiến, chuyên gia kinh tế – TS Lưu Bích Hồ cho rằng, cao tốc Bắc – Nam là dự án quan yếu, có mức đầu tư lớn nên Nhà nước vững chắc phải bỏ ra một phần vốn để “mồi” các nhà đầu tư bên ngoài.

Trong điều kiện ngân sách gian khổ như hiện thời thì Nhà nước phải vay duyệt việc kêu gọi đầu tư từ nước ngoài. Bởi, thực tiễn các dự án BOT trong nước hiện thời đang thu hồi vốn gian khổ nên các nhà băng trong nước không mặn mà.

Ông Lưu Bích Hồ cũng cho biết thêm, hiện thời Trung Quốc (TQ) rất mặn mà với các dự đường cao tốc ở VN, ngoài ra phải vô cùng chú ý các điều kiện vay của TQ.

“Có ý kiến cứ vay mạnh vốn của TQ nhưng nhiều ý kiến không đồng thuận vì kinh nghiệm cho thấy vay vốn của TQ rất tinh vi. Do vậy các cơ quan quản lý nên tính toán kỹ…”, ông Hồ nói.

Thủ tướng “chốt” phương án đầu tư đường bộ cao tốc Bắc – Nam

Theo Vũ Điệp

Vietnamnet