Quy hoạch đúng nhưng thực hiện sai: Hệ lụy xấu cho đô thị

Đôi lúc, việc thực hành đúng quy hoạch lại không được tôn trọng. Hàng loạt lý do được viện dẫn để xin điều chỉnh và không vâng lệnh theo quy hoạch đã để lại những hệ lụy xấu cho thành thị.

Tại hội nghị của ngành xây đắp đơn vị đại dươngi đầu năm, chính Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã chỉ ra: “Hiện chúng ta đang rất thiếu vai trò của một nhạc trưởng, một đốc công trong lĩnh vực quản lý thành thị.”

Thiếu tính kết nối

Từ 4 năm trước đã có quy định về Ban Quản lý, phát hành thành thị giúp chính quyền địa phương lập kế hoạch phát hành thành thị theo quy hoạch.

Từ đó đơn vị thực hành, quản lý trên khu vực phát hành đó, cả các nguồn lực Nhà nước, ngoài Nhà nước, bảo đảm sự kết nối hạ tầng, sự kết phù hợp ngặt nghèo giữa các nhà thầu. Nhưng thực tại việc triển khai còn chưa quyết liệt và run sợ.

Nhấn mạnh việc thiếu một nhạc trưởng, đốc công trong lĩnh vực quản lý thành thị, Phó Thủ tướng Trịnh Định Dũng cho rằng, điều này phát xuất từ việc quản lý thành thị theo quy hoạch nhưng lại thiếu đi kế hoạch thực hành.

Bởi vậy, tại nhiều thành thị đang xảy ra tình trạng đầu tư lớn vào phát hành nhà đất tại các thành thị lớn nhưng lại không kiểm soát ngặt nghèo nên dễ dẫn đến tình trạng đầu tư theo phong trào; tạo ra “bong bóng” BĐS, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Đơn cử như Quy hoạch xây đắp Thủ đô là quy hoạch trước hết được Bộ Chính trị lãnh đạo và Thủ tướng Chính phủ ưng chuẩn, nhưng những việc chưa làm được đang gây bức xúc lớn cho người dân vẫn diễn ra hàng ngày như tắc nghẽn liên lạc, lụt lội vào mùa mưa, nhà siêu mỏng​-siêu méo, quá tải nhà cao tầng trong nội đô…

Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh Trần Trọng Tuấn nhận xét, bất cập giữa phát hành nhà đất và các công trình hạ tầng kỹ thuật ở thành thị bây giờ là do phát hành nhà đất.

Nhiều công trình theo quy hoạch đã được ưng chuẩn, ban bố nhưng các dự án, công trình phát hành thành thị, khác biệt là hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, lại không theo kịp. Thậm chí, có sự kết nối giữa các công trình nhưng lại chưa bảo đảm theo đúng quy định của Luật Xây dựng là phải kết nối đồng bộ và phù hợp nhất.

Có những nơi, kết nối đồng bộ đã dịch vụ đề nghị nhưng lại chưa có sự phù hợp nhất giữa chỉ tiêu nhà đất với chỉ tiêu của hạ tầng kỹ thuật, phát hành thành thị…

Muốn gỡ nút thắt này, các thành thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội cần hoàn tất chương trình phát hành nhà đất trên cơ sở chương trình phát hành thành thị để khắc phục bất cập về liên lạc, hạ tầng kỹ thuật bây giờ, ông Tuấn đề nghị.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà, năm 2017, Bộ Xây dựng thực hành lãnh đạo của Thủ tướng Chính phủ, sẽ rà soát, kiểm tra sức việc quy hoạch và thực hành quy hoạch của tất cả các khu thành thị trên toàn quốc; khác biệt là những khu thành thị lớn để bảo đảm chất lượng của các thành thị được quản lý theo quy hoạch.

Khi quy hoạch bị phá vỡ

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà từng lên tiếng, lúc lập bất kỳ một quy hoạch nào đều có sự tham dự, góp ý của tất cả các bên tác động, nhưng khi thực hành điều chỉnh thì chỉ có một đôi bên, một nhóm cán bộ tham dự vào việc điều chỉnh. Bởi vậy, không kiểm soát được chất lượng quy hoạch điều chỉnh.

Đây cũng chính là lý do để cần phải hoàn tất thiết chế để chuỗi hệ thống luật về phát hành thành thị cũng như quy hoạch thành thị, tạo ra sức cụ quản lý rõ ràng việc thực hành quy hoạch cũng như điều chỉnh quy hoạch.

Khu thành thị Linh Đàm (Hoàng Mai, Hà Nội) là một điển hình về việc bị điều chỉnh nhiều lần dẫn đến phá nát quy hoạch và gây bức xúc trong dư luận người dân Thủ đô.

Nhiều kiến trúc sư, nhà quy hoạch giãi bày sự nuối tiếc nuối về một môi trường được quy hoạch khá “chuẩn” của Linh Đàm hơn chục năm về trước. Thế nhưng, sau nhiều lần điều chỉnh quy hoạch, khu vực này đã bị “băm nát,” nhất là trong một số năm gần đây.

Trên khu đất HH rộng chừng mực 3ha đã mọc lên đến 12 tòa nhà cao tầng của chủ đầu tư Công ty tư nhân xây đắp số 1 Điện Biên (Tập đoàn Mường Thanh) với mật độ xây đắp lên đến 50%, phá vỡ hoàn toàn phong cảnh kiến trúc toàn khu vực.

Cùng đó, khu đất VP6 cũng của Tập đoàn Mường Thanh được quy hoạch là khu nhà đất thấp tầng nằm phía Bắc bán đảo Linh Đàm, cạnh đường vòng đai 3 nhưng lại biến thành tòa nhà cao đến 35 tầng, chắn một góc bán đảo Linh Đàm.

Khu thành thị này giờ đã mất đi điểm nhấn, phát hành lộn xộn, không còn tuân theo quy hoạch và phong cảnh kiến tạo ban sơ. Các chuyên gia cho rằng, việc điều chỉnh quy hoạch cũng thường xuyên diễn ra nhưng điều chỉnh quá mức như ở Linh Đàm gây tác động rất xấu và sẽ tạo tiền lệ không tốt.

Gần đây, dư luận đang “nóng” lên khi Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Đô thị Việt Hưng – công ty được tỉnh thành giao cải tạo phổ biến cư cũ Thành Công đã đưa ra đề nghị nâng tầng phổ biến cư và lấy một phần quy mô đại dương Thành Công dịch vụ tái định cư tại chỗ.

Theo Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Đô thị Việt Hưng, phần quy mô bị lấp để xây nhà tái định cư sẽ được đào hoàn trả trong dự án mới. Doanh nghiệp này cho rằng, sẽ hoàn trả đúng quy mô công viên và đại dương Thành Công vào trong ranh giới quy hoạch được giao, bảo đảm tỷ trọng cây cỏ, mặt nước thành thị theo đúng quy hoạch phân khu.

Như vậy, thực tại, quy mô mặt nước hoàn toàn không đổi thay so với quy mô cũ, đồng thời lại khai khẩn phong cảnh đại dương Thành Công cho khu vực được hiệu quả hơn rất nhiều do gắn kết công viên đại dương với cộng đồng cư dân trong thành thị.

Ý tưởng này cũng được kiểm tra là một cách làm mới nhưng dư luận hoài nghi bởi theo tính toán, phí từ việc nghiên cứu đề nghị cho đến triển khai xây đắp sẽ tăng rất nhiều so với cách làm truyền thống. Lý do nào khiến đơn vị chịu bỏ phí lớn như vậy vẫn là nghi hoặc.

Bàn về vấn đề này, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh thành Hà Nội Nguyễn Thế Hùng công nhận, có những đề nghị mà ngay cả tỉnh thành chưa thể quyết được. Đề xuất lấy 1ha đại dương Thành Công làm tái định cư, dịch vụ người dân và cả lợi ích đơn vị. Thế nhưng liệu tỉnh thành có dám xóa bỏ quy hoạch khu vực này và chủ đầu tư liệu có đào được đại dương như cam kết…

Đứng ở góc độ chuyên gia, ông Đào Ngọc Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch kiến trúc và thành thị Hà Nội khẳng định, đề nghị này không theo quy hoạch. Giải pháp “lấp” chỗ này, “khoét” chỗ kia chưa tính đến tổng thể quy hoạch, cũng không tuân theo quy hoạch phổ biến.

Doanh nghiệp mới đưa ra phương án thăng bằng quy mô mặt nước nhưng không tính đến mối liên kết với hạ tầng sườn xung quành ra sao. Doanh nghiệp mới tính phần lợi cho mình nhanh hơn, như vậy là không được​, ông Đào Ngọc Nghiêm cương trực.

Cần sự kết phù hợp ăn nhịp

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà, các đối tượng chịu tác động của quy hoạch chính là người dân và đơn vị. Tuy nhiên, việc quyết định điều chỉnh quy hoạch không nằm trong quyết định của họ.

Tại các thành thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, giả dụ đơn vị vâng lệnh quy hoạch, chọn lựa phương án đầu tư vào một khu thành thị ăn nhập với quy hoạch đã được ưng chuẩn thì liệu có xảy ra hệ lụy tắc đường, kẹt xe như bây giờ​, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà đặt vấn đề.

Tuy nhiên, cũng chẳng thể đổ lỗi cho một đôi đơn vị lớn khi họ cố tình xin điều chỉnh quy hoạch. Nếu đơn vị “có tâm,” có tinh thần xây đắp một thành thị tiến bộ, đương đại, dịch vụ cộng đồng thì sẽ không bao giờ kiếm tiền bằng mọi giá để gây hệ lụy bị động trong mai sau gần.

Trên thực tại, cần phải phê duyệt vai trò của chính quyền địa phương. Trường phù hợp điều chỉnh quy hoạch mà đem lại hệ lụy thì một nửa lỗi tại đơn vị và nửa lỗi tại chính quyền địa phương.

Nếu như thường có được sự đồng thuận của chính quyền địa phương và họ không tùy luôn tiện, thiếu bổn phận thì đơn vị cũng chẳng thể tự luôn tiện điều chỉnh quy hoạch. Điều này càng khẳng định rõ vai trò và tầm quan yếu của những đơn vị lớn và chính quyền địa phương trong cam kết vâng lệnh đúng quy hoạch thành thị.

Phó ​giáo sư, tiến sỹ Nguyễn Trọng Hòa​, Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, thời kì qua, tại không ít thành thị, hiệu quả của công việc quy hoạch thành thị trong bài toán phát hành kinh tế thành thị chưa nổi trội, thậm chí nếu có phát hành thì thiếu vững bền.

Nhiều thành thị đã lồng ghép được bài toán quy hoạch trong bài toán tổng thể về phát hành kinh tế​-xã hội của thành thị nhưng vẫn “yếu” khi xây đắp kế hoạch phát hành dựa trên các kịch bản đã được xác lập trong các đồ án​-đề án quy hoạch.

Bởi vậy, những kế hoạch phát hành thành thị được xây đắp theo cách làm bây giờ thường chỉ là những “mảng ghép” của các dự án mà ​Nhà nước có đủ ngân sách để đầu tư, hoặc các nhà đầu tư muốn thực hành vì các lợi ích riêng, tiến sỹ Nguyễn Trọng Hòa chỉ rõ.

Công tác xây đắp kế hoạch phát hành thành thị đã vậy mà còn thường xuyên bị chi phối dẫn đến sự điều chỉnh liên tục thì không còn là kế hoạch nữa. Chính cách quản lý phát hành thành thị này đã làm suy giảm hiệu quả của công việc quy hoạch, tác động đến đến bài toán phát hành kinh tế thành thị.

Để công việc quy hoạch thành thị luôn tác động hăng hái​-đồng bộ với phát hành kinh tế​-xã hội thì cần quan tâm đến việc xây đắp chuỗi hệ thống đồ án​-đề án quy hoạch cho ăn nhập; kế hoạch phát hành thành thị phù hợp lý phải dựa trên cơ sở các nguồn lực đầu tư có thể kiểm soát được trong mai sau.

Vượt lên tất cả là các cấp chính quyền phải quản lý phát hành thành thị một cách “công khai​-sáng tỏ” và có bổn phận giải trình. Các nước trên quả đât phát hành vững bền được đều phải tôn trọng các lệ luật “vàng” này​, tiến sỹ Nguyễn Trọng Hòa nhận xét.

Về phía cơ quan quản lý quốc gia, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà cho rằng, một mặt phải tiếp tục hoàn tất thiết chế dịch vụ cho công việc quản lý phát hành thành thị tốt hơn, mặt khác cần được sự đồng tình, ủng hộ của các Bộ, ngành cũng như địa phương, đơn vị và người dân.

Mỗi một quy hoạch dù nhỏ, do Bộ Xây dựng chủ trì đều có sự tham dự, đóng góp quan điểm của rất nhiều bộ ngành tác động và khác biệt là địa phương​-công ty thụ hưởng.

Nếu như Bộ, ngành và địa phương nào cũng có bổn phận nghiên cứu kỹ và có quan điểm đóng góp xác đáng, chất lượng của quy hoạch sẽ tốt hơn rất nhiều, người đứng đầu ngành xây đắp quyết đoán./.

Hà Nội: Điều chỉnh Quy hoạch cụ thể Khu thành thị mới Kiến Hưng

Theo Thu Hằng

Vietnam+

Trả lời