TPHCM – Cần cơ chế đặc thù cho đường sắt đô thị

Thế nhưng, để có cả màng lưới đường sắt thành phố kết nối với các loại hình vận chuyển khác trong mai sau không hề dễ, thực tiễn chính quyền TP hiện chạm chán không ít gian nan và vướng mắc.

Xương sống của chuỗi hệ thống đang dần hoàn tất

Tương lai các tuyến Metro sẽ nhập vai trò là xương sống trong chuỗi hệ thống liên lạc thành phố TPHCM. Điều này được kỳ vọng lớn trong bối cảnh bùng phát khó kiểm soát của các dụng cụ cá nhân, khiến ùn tắc liên lạc kéo dài, nhất là vào giờ cao điểm, chỉ cần một sự cố nhỏ cũng sẽ thúc đẩy rất lớn tới liên lạc, khiến cho việc vận chuyển vô cùng gian nan.

Theo Ban Quản lý đường sắt thành phố TPHCM (BQLĐSĐT), tới nay dự án xây đắp tuyến Metro số 1 (có tổng chiều dài gần 20km) đang dần hoàn tất. Cụ thể, 5 gói thầu chính gồm: CP1a (đoạn ngầm ga Bến Thành – ga Nhà hát TP, dài 515m) đang thi công tường vây và một số hạng mục phụ trợ; CP1b (đoạn ngầm ga Nhà hát TP – ga Ba Son, dài 1.745m) đạt hơn 40%; CP2 (ga Ba Son – Depot Long Bình, dài 17,1km) đạt hơn 65%; CP3 (đầu máy toa xe, đường ray, bảo dưỡng) đạt hơn 12%; CP4 (chuỗi hệ thống công nghiệp thông báo cho văn phòng vận hành và bảo dưỡng) dự định triển khai kiến tạo kỹ thuật trong năm nay.

Trao đổi với ĐTTC, ông Lê Nguyễn Minh Quang, Trưởng BQLĐSĐT, cho hay tuyến đường sẽ nhập vai trò là huyết mạch liên lạc của một thành phố đương đại, góp phần vào việc phát hành thành phố và phát hành kinh tế – xã hội của TP, đồng thời mang lại hiệu quả lớn cho mục đích phát hành liên lạc công cộng, giảm ùn tắc liên lạc, giảm ô nhiễm không gian do sử dụng dụng cụ liên lạc cá nhân.

Là một loại giễu cợt độ vận chuyến khối lượng lớn, tuyến Metro số 1 dự định sẽ phục vụ gần 200.000 lượt hành khách/ngày. Ngoài ra, ông Quang tin việc phát hành các tuyến Metro sẽ tạo ra một thời cơ mới trong việc chỉnh trang thành phố với mô hình phát hành định hướng liên lạc công cộng. Khi hạ tầng liên lạc phát hành, kiên cố các hạ tầng phục vụ và hoạt động dân sinh sẽ phát hành theo, tạo ra những tương tác khác nhau lên khu vực xung nói quanh nói quẩn ga như hình thành các cao ốc, khu vực kinh doanh dọc tuyến, quảng trường trước nhà ga…

Cần tạo cơ giễu cợt mở

Tuy nhiên, đối với quá trình thực hành các dự án phân thành màng lưới tiếp theo, BQLĐSĐT cho hay công việc triển khai chạm chán không ít gian nan. Bởi việc đổi thay khuôn khổ điều chỉnh của luật pháp tác động, dẫn tới lừ đừ trong triển khai dự án. Đơn cử, dự án tuyến Metro số 5 thời đoạn 1 (ngã tư Bảy Hiền – cầu Sài Gòn) đã có sự cam kết tài trợ và đã được BQLĐSĐT trình UBND TP chuẩn y vào cuối năm 2014, nhưng theo quy định của Luật Đầu tư công, dự án này thuộc nhóm dự án quan yếu nhà nước (vốn đầu tư công trên 10.000 tỷ đồng), nên phải trình Quốc hội coi xét, quyết định chủ trương đầu tư, đồng nghĩa việc triển khai chậm trễ lại.

Bên cạnh đó, các dự án chạm chán vướng mắc do duyên do khác như lừ đừ trong công việc bồi thường phóng thích mặt bằng; di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật; độ trễ trong giễu cợt độ khi vận dụng… Mặt khác, trong bối cảnh nợ công tăng cao, việc huy động nguồn vốn ODA cũng như bằng phẳng vốn cho đầu tư phát hành hạ tầng ngày một gian nan.

Trục Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), đang dần hình thành. Ảnh chụp tại đoạn băng qua sông Sài Gòn (giao giữa quận 2 với Bình Thạnh). Ảnh: LAN ANH
Trục Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên), đang dần hình thành. Ảnh chụp tại đoạn băng qua sông Sài Gòn (giao giữa quận 2 với Bình Thạnh). Ảnh: LAN ANH

Để các dự án thi công đúng kế hoạch, BQLĐSĐT kiến nghị 2 nhóm biện pháp. Thứ nhất, cần hoàn tất quy định luật pháp về quản lý đầu tư xây đắp nhằm hài hòa với thủ tục của các nhà tài trợ để không xảy ra xung đột và phải tốn nhiều thời kì giải quyết. Đồng thời, nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung và ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn định mức và bộ đơn giá có tác động đến công tác xây dựng, vận hành – khai thác, bảo trì – bảo dưỡng và an toàn hệ thống.

Thứ 2, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương cần quan tâm bảo đảm kế hoạch vốn ODA cho các dự án Metro trong các năm tiếp theo. Mặt khác, yêu cầu phân cấp cho BQLĐSĐT công dụng quản lý nhà nước về đầu tư.

Cụ thể, hấp thụ đầu tư các hạng mục, dự án tác động; thẩm tiên đề xuất dự án của các nhà đầu tư về đầu tư các hạng mục, dự án tác động và tư vấn UBND TP coi xét, chuẩn y; ban hành cơ chế ủy quyền riêng cho UBND TP trong việc tháo gỡ các vướng mắc của quá trình triển khai dự án nhằm đẩy tiến độ triển khai. Song song đó, vận dụng cơ giễu cợt tiền lương đặc thù nhằm lôi cuốn chất xám tới công việc lâu dài để có thể làm chủ công nghiệp, giảm dựa vào vào tư vấn nước ngoài.

Tình hình triển khai các tuyến Metro còn lại

Tuyến số 2, thời đoạn 1 (Bến Thành – Tham Lương) đang được rà soát, điều chỉnh dự án đồng thời với công ty đấu thầu các gói thầu chính trong năm 2017. Tuyến số 5, thời đoạn 1 (ngã tư Bảy Hiền – cầu Sài Gòn) đã thu xếp được nguồn vốn từ các nhà tài trợ và sẽ trình Quốc hội bằng lòng chủ trương đầu tư trong năm nay.

Đối với các tuyến Metro trong thời đoạn sẵn sàng đầu tư, BQLĐSĐT đã kêu gọi được chính phủ Hàn Quốc cam kết tài trợ 1 phần nguồn vốn ODA và nguồn vốn hỗ trợ tín dụng xuất khẩu (ECA) cho tuyến số 5, thời đoạn 2 (bến xe Cần Giuộc mới – ngã tư Bảy Hiền); cam kết tài trợ ODA của chính phủ Hàn Quốc cho tuyến số 4b-1 (tuyến nhánh trường bay Tân Sơn Nhất).

Hiện đang thúc đẩy dự án tuyến số 3a, thời đoạn 1 (Bến Thành – Bến xe Miền Tây)… với nguồn vốn dự định từ ODA Nhật Bản. Các tuyến còn lại đang tiếp tục kêu gọi sự quan tâm đầu tư từ các nhà tài trợ, đối tác. 3 tuyến thuộc loại hình đường sắt nhẹ (LRT) gồm Tramway số 1, Monorail số 2 và 3, đang trong quá trình hăng hái kêu gọi, thúc đẩy đầu tư với định hướng kêu gọi đầu tư theo giễu cợt độ đối tác công – tư (PPP)

 

Theo LAN ANH

Đầu Tư Tài Chính

Trả lời